شما در حال مشاهده نسخه آرشیو می باشید.

پاسخ امام موسی صدر به پرسش‌های دانشجویان

<
>

تغییر می‌دهند. از این رو، گفتند که باب اجتهاد بسته شده است. این انگیزۀ آنان به نظر من انگیزۀ شریفی است، ولی در واقع باب اجتهاد از نظر ما (شیعه) بسته نشده است. آنچه بسته شده علم اصول فقه است که همان‌گونه که استادان بزرگوار می‌دانند، علمی مستقل از خود علم فقه است. می‌توان گفت که علم اصول فقه متوقف شده است، زیرا این علم مجموعه‌ای از قواعد و اصول تدوین‌شده است، اما فقه مستمر و پویاست و، در نتیجه، اجتهاد نیز مستمر و پویاست. چه کسی می‌تواند بگوید مثلاً در فقه حنفی، ابن‌همام مجتهد نیست؟ یا ابن‌عربی از مالکیه، ابن‌تیمیه از حنفیه و ابن‌حجر از شافعیه مجتهد نیستند؟ همۀ آنان مجتهد بوده‌اند. همان‌گونه که می‌دانید ابن‌همام کتاب فتح القدیر را در شرح کتاب الهدائی در ده جلد نوشته است. معقول نیست بگوییم شارح این ده جلد مجتهد نیست یا به حد اجتهاد نرسیده است. بنابراین، باب اجتهاد بسته نشده است. آیا هیچ عالمی از دادن حکم شرعی دربارۀ مسائل جدید دست كشیده است؟ نه، همواره مردم از علما سؤال می‌کنند و آنان نیز آرای خود را دربارۀ مسائل جدید ارائه می‌کنند. بنابراین، باب اجتهاد بسته نشده است. بله، باب اجتهاد مطلق و اجتهاد در مذاهب بسته است، یعنی مذهب جدیدی در کنار مذاهب حنفی، جعفری، زیدی، ظاهری و مانند آن به وجود نیامده است. از این نظر، می‌توان گفت که باب اجتهاد مطلق بسته است، ولی اجتهاد در فروع دین به نظر من همواره جاری بوده است و هیچ‌گاه متوقف نخواهد شد.

(181)اگر شریعت اسلامی ربا را حرام می‌داند، پس چرا همۀ کشورهای اسلامی یا برخی از آن‌ها در برخورد با چالش‌های زمانه و فشارهای سنگین اقتصادی راه ربا را در پیش گرفته‌اند؟ به‌ویژه آنکه نیازهای

180