شما در حال مشاهده نسخه آرشیو می باشید.

نقد و نظر دكتر محمد غزالی

<
>

برادر، اگر می‌خواهی چیزی بنوشی، لیموناد یا نوشابۀ گازدار بنوش. یعنی می‌خواهیم برای گرایش به امور مباح و حلال زمینه‌سازی کنیم. مقصود این است. در طی چهارده قرن از تاریخ اندیشۀ اسلامی هیچ فقیه مسلمانی نگفته است که چندهمسری مباح مقید است، و چنین قیدی دارد. چندهمسری مقید به اخلاق اسلامی و قواعد اسلامی و اعتقادات اسلامی است. باید به این نکته توجه داشت که دولت حق مقیدکردن هیچ امر مباحی را ندارد، زیرا امور مباح بر دو گونه است: در برخی از آن‌ها شارع ساکت است و حکمی تعیین نکرده است. این موارد از باب بخشش و گذشت خداوند است و به عهدۀ دولت یا خود مردم گذاشته شده تا هر‌گونه که بخواهند تصمیم بگیرند. ولی برخی دیگر از آن‌ها را شارع آشکارا مباح و جایز اعلام کرده است، مانند چندهمسری. در چنین مواردی دخالت حاکم مشمول آیۀ زیر است: «قُلْ أَرَأَیتُم مَّا أَنزَلَ اللّهُ لَكُم مِّن رِّزْقٍ فَجَعَلْتُم مِّنْهُ حَرَامًا وَحَلاَلًا قُلْ ءآللّهُ أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى اللّهِ تَفْتَرُونَ.»«30» بنابراین، حق دولت در مقید کردن امور مباح حقی محدود است. دولت می‌تواند به مردم بگوید كه از سمت راست یا چپ رانندگی کنید. این نوعی مراقبت از زندگی است. ولی دولت نمی‌تواند مباح مطلقی را مقید کند، زیرا مقید کردن چنین مباحی، نوعی حرام کردن حلال است که نوعی شرک تشریعی به شمار می‌آید و امام صدر نیز ما را از آن نهی کردند.

(91)ایشان در همین بحث، دربارۀ ملی‌سازی صحبت کردند و گفتند: دولت حق دارد [اموال مردم را] مصادره کند. این به معنای آن است که دولت حق دارد دزدی کند. چنین چیزی جایز نیست. من آشکارا اعلام می‌کنم که ملی‌سازی وقتی جایز است که مصلحت آن را اقتضا کند و

86