شما در حال مشاهده نسخه آرشیو می باشید.

پاسخ امام موسی‌صدر به نقد و نظر اساتید

<
>

بسم‌الله الرحمن‌ الرحیم

(63)در حقیقت برای من مایۀ مباهات است که سخنانم را علمای بزرگوار نقد و بررسی کنند و به ویژه استاد ابوزهره، که هرچند افتخار شاگردی مستقیم ایشان را در کلاس نداشته‌ام، ولی افتخار می‌کنم که از رهگذر کتاب‌های ایشان توانسته‌ام شاگرد ایشان باشم. خداوند متعال را به سبب این توفیق شکرگزارم.

نقد و نظر جناب مفتی و نیز استاد دکتر الشرباصی فرصتی ارزشمند برای من بود و من برای شنیدن سخنان جناب غزالی ـ که درود خدا بر او باد ـ آماده‌ام.

در سخنان استاد ابوزهره شش نکته مطرح شد كه جناب مفتی و استاد دکتر الشرباصی در برخی از آن‌ها اشتراك نظر داشتند. ضمن اینكه هریك از ایشان نکات دیگری هم داشتند.

(64)در مورد منبع عقل و استناد بـه حکم عقل، جناب شیخ ابوزهره از موضع شیعه و مذهب جعفری دربارۀ عقل و مقایسۀ عقل با استحسان کمی شگفت‌زده بودند. خود ایشان دربارۀ امام صادق و فقه امام صادق و بحث ارث کتاب نوشته‌اند. حقیقت این است که عقلی که در فقه جعفری و اصول فقه جعفری بر آن تکیه می‌شود، با عقلی که در دیگر مذاهب فقهی منبع تشریع شمرده می‌شود، تفاوت بسیاری ندارد. وجود مذاهب فقهی موجب غنای اسلام است. عقلی که به آن استناد می‌شود، در همۀ اصول عقاید مطرح است. از مواردی نیز که در فقه و اصول فقه بر حکم عقل تکیه می‌شود، می‌توان به تلازمات، یعنی اینکه آیا امر به چیزی مستلزم نهی از ضد آن است یا نه، مقدمۀ واجب، اصول لفظی و اصول عملی مانند برائت و استصحاب اشاره کرد. البته، چارچوب مستقلات عقلی در فقه جعفری بسیار محدود است، درحالی‌که چارچوب آن در بحث «التعلیل

64