شما در حال مشاهده نسخه آرشیو می باشید.

نقد و نظر دكتر احمد الشرباصی

<
>

واقع، خیرخواهانه باشد. ولی چطور می‌خواهیم این دو مؤلفه را در معاملات در نظر بگیریم؟ بحث در باب مقولۀ قانون‌گذاری است و قانون‌گذاری مسئله‌ای مبتنی بر مصادیق متعدد است كه تعیین مسائل آن‌ها نیازمند فهم و موضوع‌شناسی و بیان فلسفۀ حكم است، در حالی که نیت و باور به غیب امری پوشیده و پنهان است و در فقه نیز قاعدۀ مشهور این است که به ظاهر عمل کنیم و آنچه در درون انسان‌ها نهفته است، بر عهدۀ خداوند است. چگونه می‌خواهیم غیب‌باوری را در بازرگانی یا کشاورزی در نظر بگیریم؟ آیا با این کار از ارزش ایمان به غیب نمی‌کاهیم؟ آیا از ارزش نیت نمی‌کاهیم؟ این حدیث پیامبر(ص) را به‌خوبی در ذهن دارم که: «إنَّما الْأعْمالُ بِالنّیاتِ وَ إنَّما لِکلِّ امْرِئ ما نوی فَمنْ کانَتْ هِجْرَتُهُ إلی اللهِ وَ رَسوُلِهِ فَهِجْرَتُهُ إلَی اللهِ وَ رَسولِهِ وَ مَنْ کانَتْ هِجْرَتُهُ لِدُنْیا یُصیبُها أوْ إمْرأةٍ یَتَزَوَّجُها فَهِجْرَتُهُ إلی ما هاجَرَ إلَیه.» ([ارزش] کارها در گرو نیت‌هاست و بهرۀ هر انسان همان چیزی است که نیت کرده. پس هرکس هجرتش به نیت خدا و رسول او باشد، هجرت او به سوی خدا و رسول او خواهد بود و هرکس هجرتش برای آن باشد که به دنیایی برسد یا با زنی ازدواج کند، هجرت او به سوی همان خواهد بود.)

(59)این غیب‌باوری، بیش از آنكه در تشریع و قانـون‌گذاری مطرح باشد، مربوط به اعتقادات است و آثار نیت در اخلاق و عبادات و اعتقادات مردم بیشتر نمود می‌یابد تا احکام و قوانین. ولی با این همه بار دیگر تأکید می‌کنم که من نمی‌خواهم چیزی از ارزش عنصر غیب‌باوری و نیت کم کنم.

(60)جناب امام دربارۀ کار گفتند کـه در قوانین وضعی کـار در مقابل مزد انجام می‌گیرد، ولی در شریعت اسلام، کار رسالت و وظیفه و واجب است. اگر درست فهمیده باشم معنای سخن امام این بود که کارگر نباید به مزد

59