شما در حال مشاهده نسخه آرشیو می باشید.

روح تشریع در اسلام

<
>

(32)و. ربا نیز از اصلِ‌ فوق‌ نشئت‌ می‌گیرد. بر همۀ‌ این‌ها بایـد قانون‌ عرضه‌ و تقاضا را افزود كه‌ به‌طور مطلق‌ بر قانون‌گذاری‌ها حاكم‌ است، حتی‌ در نظام‌های‌ كمونیستی، هرچند كه‌ دامنه‌ای‌ گسترده‌تر می‌یابد.

(33)ز. همچنین‌ در معاملات‌ اسلامی‌ اصل‌ بیع‌ جزاف‌ و ملاك‌ قـرار گرفتن‌ بخت‌ و جهالت‌ عوضین‌ یا بیع‌ غرر در همۀ‌ وجوهِ‌ آن‌ مردود است، اما قانون‌گذاری‌های‌ معاصر در جهان‌ اسلام‌ به‌ بسیاری‌ از این‌ نوع‌ معاملات‌ مشروعیت‌ می‌بخشند، چنان‌كه‌ با انواع‌ بخت‌آزمایی‌ مواجهیم، قماری‌ كه‌ امكان‌ هرگونه‌ بذل‌ و دهش را، حتی‌ در صدقات‌ ناچیز، از مسلمان‌ سلب‌ و آن‌ را به‌ تجارت‌ تبدیل‌ می‌كند.

در جزئیاتِ‌ فروع‌ نیز احكام‌ و قوانینی‌ كه‌ با شریعت‌ منافات‌ و حتی‌ تناقض‌ دارد از شمار بیرون‌ است‌ و این‌ نتیجۀ طبیعی‌ تفاوت‌ در مبنا و منابع‌ و اصول‌ كلی‌ است.

6. ربا

(34)در اینجا مایلم‌ قدری‌ تأمل‌ و از نمونۀ روشنی‌ یاد كنم‌ كه‌ واقعیت‌ جهان‌ اسلام‌ را برملا می‌كند. این‌ نمونه‌ به‌ ربا اختصاص‌ دارد.

اغلب‌ كشورهای‌ اسلامی، وقتی‌ دیدند كه‌ در راه‌ توسعه‌ سخت‌ به وام‌ گرفتن‌ نیازمندند و امتناع‌ از پرداخت‌ سود به‌ وام‌دهندگان‌ امكان‌ناپذیر است، بی‌پرده‌ یا در پرده‌ به‌ ربا تن‌ دادند. كوشش‌های‌ آن‌ها در این‌ زمینه، از صدور فتوا در جوازِ‌ ربا در تولید نه‌ در مصرف، تا حلیت‌ ربا با بهرۀ كم‌ یا اجرای‌ معاملاتِ‌ ربوی به‌ شیوه‌های پوشیده، همچون‌ انتشار اوراق‌ سرمایه‌گذاری‌ در برخی‌ از كشورهای‌ اسلامی، تفاوت‌ دارد.

این‌ كوشش‌ها سیر قانون‌گذاری را در جهان‌ اسلام‌ به‌‌خوبی‌ روشن‌ می‌كند، حال‌ آنكه‌ تاكنون‌ در منابع‌ اسلامی‌ برای‌ یافتن‌ راهی‌ دیگر جز

36