شما در حال مشاهده نسخه آرشیو می باشید.

روح تشریع در اسلام

<
>

اقتصادی‌ از او و خانواده‌اش‌ نگهداری‌ و به‌ مسائل‌ او رسیدگی‌ كند. این‌ بحث‌ از گنجینه‌های‌ اندیشۀ اسلامی‌ و كلید توزیع‌ عادلانۀ ثروت‌ در نظام‌ اقتصادی‌ اسلام‌ است؛ توزیع‌ عادلانه، هدایت‌شده‌ و تحول‌یافته‌ای‌ كه‌ در پیوندی‌ مقدس‌ آحاد و نسل‌ها را به‌ هم‌ مرتبط‌ می‌سازد.

اما در مفهوم‌ قانونی، كار‌ آن‌ مقدار از نیروی‌ تعین‌یافته‌ای‌ است‌ كه‌ به‌ ازای‌ مزدی‌ معین‌ عرضه‌ می‌شود. به‌ ازا بودن‌ نیز مقتضی برابری‌ در قدرت‌ و در خوبی‌ و بدی‌ است. در این‌ مفهوم‌ كار صرفاً كالاست‌ و نظام‌های‌ كمونیستی‌ و سرمایه‌داری‌ آن‌ را ارزش‌گذاری می‌كنند و همۀ‌ قوانین‌ اقتصادی‌ و غیراقتصادی‌ خود را بر اساس‌ نتایج‌ این‌ ارزش‌گذاری‌ وضع‌ می‌كنند.

(31)ﻫ . در مفهومِ‌ دینی،‌ كمال‌ كمیتی است همواره مقترن با حق. در این‌ میان، تحصیلِ‌ دستاوردهای‌ بیشتر مهم‌ نیست، مهم‌ جدا نبودن‌ از حق‌ است. حال‌ آنكه‌ اصل‌ در مفهومِ‌ قانونِ‌ وضعی،‌ تأمین‌ حصول‌ حداكثر دستاوردهاست، هرچند به‌ بهای‌ نادیده‌‌گرفتن‌ حق‌ دیگران‌ باشد. آنچه‌ امروز در خصوص‌ انسان‌، تربیت‌ و در مورد اشیا، توسعه‌ می‌نامیم‌ همان‌ چیزی‌ است‌ كه‌ در اصطلاح‌ دینی‌ كمال‌ می‌گوییم‌ و از گهواره‌ تا گور بر مسلمان‌ واجب‌ است. تأمین‌ خواست‌ها و دستاوردها منشأ تجاوز و بیدادگری‌ و ثروت‌اندوزی‌ و كشمكش‌ تلخ‌ اجتماعی‌ است. قانون‌ وضعی، كه‌ از متن‌ مناسبات‌ افراد برآمده‌ است، در همین‌ سمت‌ و سوست.

اما عرصۀ‌ كمال‌ انسانی‌ در دین‌ پهناور است‌ و در آن‌ نه‌ تحقق‌ بلندپروازی‌های‌ دور و دراز فرد، با بلندپروازی‌های‌ دیگران‌ در تعارض‌ است‌ و نه‌ منافع‌ گروه‌ با منافع‌ گروه‌های ‌دیگر. رضای‌ خداوند بی‌حد و مرز است‌ و «وَلا یشغُلُهُ شَأنٌ عن شأنٍ» (و هیچ كاری او را از كار دیگر باز نمی‌دارد.)

35