شما در حال مشاهده نسخه آرشیو می باشید.

روح تشریع در اسلام

<
>

‌ و انگیزه‌ها و موضوعات‌ اخلاقی‌ توجه‌ داشته‌ است.

(28)ب. شریعت‌ اسلامی‌ مفهوم‌ مالكیت‌ را مشخص‌ می‌كنـد. بـرای برخی‌ چیزها مالكیت‌ و برای‌ برخی‌ چیزهای‌ دیگر مالیت‌ قایل‌ نمی‌شود. بر این‌ پایه، معاملات‌ در این‌ زمینه‌ سخت‌ تحت‌ تأثیر قرار می‌گیرد.

در اسلام‌ شراب‌ و آلات‌ لهو و هرچه‌ جز در راه‌ گناه‌ به‌ كار نمی‌رود و مایۀ‌ لذت‌ حلال‌ نیست،‌ مال‌ به‌ حساب‌ نمی‌آید. از این‌ رو، خرید و فروش‌ و كرایۀ آن‌ها مجاز نیست. نیز مالكیت‌ نیازمند سببی‌ ثابت‌ است. در تملك‌ زمین‌ ثبت‌ آن‌ به‌ تنهایی‌ كفایت‌ نمی‌كند، حتی‌ حیازت‌ نیز موجب‌ تملك‌ نمی‌شود. ولی‌ احیای‌ زمین‌ موجب‌ مالكیت‌ آن‌ می‌شود، همچنین‌ است‌ مبادله‌ و میراث.

(29)ج. در معاملات‌ نقش‌ انسان‌ سترگ است، ولی‌ در قانون‌گذاری‌ها‌ جدید رفته‌رفته‌ نهادها به‌ جای‌ انسان‌ قرار می‌گیرند. اسلام‌ با وجود آنكه‌ قایل‌ به‌ شخص‌ حقوقی و نخستین‌ بار خود كاشفِ‌ آن بوده‌ است، در معاملات‌ و ایقاعات‌ و شهادت‌ و قضا چنان‌ اهمیت‌ شگرفی‌ برای‌ شخصِ‌ حقیقی‌ قایل‌ است‌ كه‌ او را پایۀ اصلی‌ می‌داند.

د. كار شالودۀ ساختن‌ روابط‌ اجتماعی‌ است. مفهوم‌ كار در شرع‌ با مفهوم‌ آن‌ در قوانین‌ موضوعه‌ یكسان‌ نیست. این‌ تفاوت‌ موجدِ‌ اختلافی‌ اساسی‌ در قوانین‌ و نظام‌هاست.

در مفهوم‌ دینی، كار‌ رسالت‌ است‌ و وظیفه. از این‌ حیث‌ وجودی‌ زنده‌ و مطلق‌ به‌ شمار می‌رود كه‌ اعضای‌ جامعه‌ را به‌ یكدیگر می‌پیوندد و نسل‌های‌ متوالی‌ را اندام‌وار به‌ هم‌ ربط‌ می‌دهد.

(30)كار را نمی‌توان‌ كالایی‌ دانست‌ كه‌ همچون‌ كالاها و اشیای‌ خارجی‌ خرید و فروش‌ می‌شود، بلكه‌ وظیفه‌ است. جامعۀ‌ اسلامی‌ وظیفه‌ را در اختیار كارگر قرار می‌دهد تا برحسب‌ اوضاع‌ جامعه‌ و مرحلۀ گذرای‌

34