شما در حال مشاهده نسخه آرشیو می باشید.

روح تشریع در اسلام

<
>

پس‌ از جنگ‌ و در برخی‌ از جوامع‌ خاص، تعمیم‌پذیر است. بنابر آنچه‌ از آیه‌ مستفاد می‌شود، این‌ حكم‌ در همه‌ حال‌ مطلق‌ نیست.

اگر در تفسیر بپذیریم‌ كه‌ آیۀ‌ شریفۀ یاد شده‌ در مقام‌ ارائۀ‌ راه‌حل‌ برای‌ مسئلۀ نگران‌كنندۀ بی‌عدالتی‌ در كار یتیمان‌ است‌ و نه‌ در پی‌ ایجاد محدودیت‌ برای‌ حكم، مگر برای‌ جلوگیری‌ از اختیار بیش‌ از چهار همسر، آن‌گاه‌ می‌توان‌ گفت‌ كه‌ قرآن، در هیچ‌ نصّ‌ صریحی، از جواز چندهمسری‌ مطلق‌ یاد نكرده‌ است. سیرۀ پاك‌ پیامبر و سلوك‌ صحابۀ او و امامان‌، سیره‌ای‌ عملی‌ است‌ كه مطلق‌ نیست‌ و چون‌ ادلۀ‌ لُبّی‌ در اصطلاح‌ علمای‌ اصول‌، می‌توان‌ آن‌ را به‌ علل‌ خاص‌ و شرایط‌ مشخص‌ مخصوص‌ دانست.

(19)نمونۀ‌ دیگر نیز شرط‌ رعایت‌ عدالت‌ در رفتار با همسر است‌ كه‌ به‌ تناسب‌ تفاوت‌ حقوق‌ زن كه‌ تعیین‌كنندۀ‌ امكان‌ توانایی‌ مرد در عمل‌ به‌ مسئولیت‌ خود در قبال‌ بیش‌ از یك‌ همسر است، متفاوت‌ است.

این‌ نظر ماست، هرچند روایات‌ به‌ تفسیر رعایت‌ عدالت‌ در رفتار با همسر بپردازند، زیرا شأن‌ زن‌ از حیث‌ خوراك‌ و پوشاك‌ و مسكن‌ هم‌ متفاوت‌ است‌ و تغییرپذیر.

(20)نمونـۀ‌ دیگـر موضوع‌ فقر در زكات‌ است، زیـرا مقولۀ‌ فقـر برحسب‌ نیازهای‌ فزاینده‌ و میانگین‌ درآمد افراد تغییر می‌یابد. هرگاه‌ اوضاع‌ معیشتی‌ بهبود یافت‌ و سطح‌ متوسط‌ درآمدها بالا رفت، مفهوم‌ فقر نیز دامنه‌دارتر می‌شود. این‌ بدان‌معناست‌ كه‌ زكات‌ باید همواره‌ درصدد جبران‌ كمبودهای‌ معیشتی‌ تهیدستان‌ و كم‌ كردنِ‌ دائمِ‌ فاصله‌ میان‌ سطح‌ درآمد طبقات‌ گوناگون‌ باشد.

نمونۀ‌ دیگر هم‌ موضوع‌ رشد در آیۀ‌ مربوط‌ به‌ بلوغ‌ است‌ كه بر اساس‌ آن‌ سن‌ بلوغ‌ مدنی‌ با سنی‌ كه‌ جوان‌ به‌ مسئولیت‌ جزایی‌ می‌رسد، فرق

29