شما در حال مشاهده نسخه آرشیو می باشید.

روح تشریع در اسلام

<
>

بدان‌ نگاه‌ مكن»، و «آنان‌ كه‌ قرآن‌ را به‌ اقسام‌ تقسیم‌ كرده‌ بودند»، و «از مشركان‌ روی‌گردان باش»، نیز وعدۀ‌ بازداشتن‌ مسخره‌كنندگان، «آنان‌ كه‌ با الله خدای‌ دیگری‌ قایل‌ می‌شوند...» و دقت‌ در این‌ امور، مفهوم شرك‌ را در قرآن‌ (در اصطلاح‌ علم‌ حدیث‌ «شرك‌ خفی») روشن‌ می‌كند. توحیدِ‌ تام‌ و تمام‌ مصداقی‌ ندارد جز گردن‌ نهادن‌ به‌ هر آنچه‌ خداوند فرمان‌ داده‌ است. نیز به‌ چند قِسم‌ ‌گرفتنِ‌ قرآن‌ گونه‌ای‌ شِرك‌ است، آن‌سان‌ كه‌ با الله به‌ خدای‌ دیگر قایل‌‌شدن؛ خدایی‌ كه‌ در پاره‌ای‌ از موارد مطاع‌ می‌شود. بالطبع، جلوه‌های‌ ظاهرِ‌ حالِ‌ دیگران ـ آنان‌ كه‌ به‌ خدا ایمان‌ ندارند ـ و، به‌ عبارت‌ دیگر، توفیق‌ ظاهری‌ پیروان‌ قوانینِ‌ غیرالهی، هرچند فریبنده‌ است، به‌ هیچ‌ روی‌ در آن‌ حد نیست‌ كه‌ بتواند مطمح‌ نظر پیامبر(ص)‌ و مؤ‌منانی باشد كه‌ به‌ تمامی‌ احكام‌ خداوند پایبندند، اگرچه‌ به‌ «ارتجاع‌ و جز آن» متهم‌ شوند و آماج‌ استهزا و تمسخر قرار گیرند.

(4)در حقیقت، مفهوم قرآنی شرك‌ یا كفر به‌ خداوند‌، به‌ پرستش خدایی‌ دیگر منحصر نمی‌شود، وگرنه‌ این‌ آیۀ‌ متبرك‌ چه‌ معنا می‌تواند داشت: «أَفَرَأَیتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَى عِلْمٍ.»«2» مگر كسی‌ برای‌ هوا و هوسِ‌ خود نماز و سجده‌ به‌‌جا می‌آورد؟ خدا، در اصطلاح‌ قرآن، برای‌ انسان‌ آن‌ جوهر قدسی‌ است‌ كه‌ او را، مستقیم‌ و غیرمستقیم، به‌ جنبش‌ و پویش‌ برمی‌انگیزد و انسان‌ خویشتن‌ را، و نیز اندیشه‌ و عواطف‌ و رفتار خود را، وسیلۀ‌ كسب‌ رضای‌ او و برآوردن‌ خواست‌های‌ او قرار می‌دهد.

این‌ همان‌ مفهومی‌ است‌ كه‌ نه‌ تنها معنای‌ توحید و معنای‌ اسلام‌ را به‌ هم‌ نزدیك‌ می‌كند، بلكه‌ این‌ دو را به‌ یك‌ معنا می‌گیرد، زیرا اسلام‌ همان‌ تسلیم‌ كامل‌ به‌ خداوند است،‌ چه‌ به‌ عقل،‌ چه‌ در دل‌، چه‌ به‌ تمامی‌

21