شما در حال مشاهده نسخه آرشیو می باشید.

سورۀ فیل و قریش -1

<
>

(166)معجزات با اصول علمی ناسازگار نیست. علم جدید بر تجربه استوار است و تجربه به معنای مشاهده و رجوع به نظایر و امثال است. پس از تجربه و مشاهده، مرحلۀ کشف قانون است. فی‌المثل قانون علمی می‌گوید «هر چیزی در گرما منبسط می‌شود» و این قانون بر همۀ موارد صدق می‌کند. اما علم جدید می‌گوید استثنائات قوانین علمی را نفی نمی‌کند. آهن و هر چیزی در گرما منبسط می‌شود و اگر در یک مورد منبسط نشد، استثناست و این یک مورد از ارزش قانون نمی‌کاهد و مانع وضع قوانین علمی نمی‌شود. این نظریه بسیار مفصل است، و من به همۀ جنبه‌های آن احاطه ندارم، اما چیزهایی از این نظر خوانده‌ام.

(167)می‌گویند در همۀ قوانین ثابت و علمی هستی موارد نادر خلاف قانون وجود دارد و علم سبب و علت این موارد نادر را در برابر میلیون‌ها مورد دیگر نمی‌داند. اگر معجزه بر اساس خرق قوانین طبیعی یعنی خلاف قوانین جاری طبیعی رخ می‌دهد، آن را یکی از استثناها بدانیم که علم نه می‌تواند آنها را انکار کند و نه تفسیر. پس، معجزه با نظریۀ علمی ناسازگاری ندارد. اما به طور طبیعی تا رخ دادن آن ثابت نشود، علم آن را تأیید نمی‌کند. پس، ما نباید با افراط و تفریط به جایی برسیم که مسائل غیبی را منکر شویم.

(168)سه سال پیش یکی از دوستان ما در صور در حال نوشتن مباحثی بس مفصل بود و می‌کوشید همۀ آیات معجزه را بنابر معیارهای امروز تفسیر علمی کند. حقیقت این است که این نگاه نادرست است، زیرا منظور ما از علم آن چیزی است که تا به امروز بشر بدان دست یافته است. ما نمی‌توانیم همۀ هستی را در چارچوب علم امروز که ساختۀ آدمی است، محدود کنیم. چه بسا آدمی در آینده از چیزهایی آگاهی یابد که امروز نمی‌داند. پس «آنچه با علم سازگار یا ناسازگار است» و «آنچه با عقل

105