شما در حال مشاهده نسخه آرشیو می باشید.

سورۀ فیل و قریش -1

<
>

معجزات پیامبران را نقل می‌کند. حوادث بسیاری وجود دارد که قرآن گفته است، اما این حوادث محدود است. این مکتب از گذشته بر غیب و معجزه بیش از حد لازم تکیه کرده است، و همه چیز را بر اساس غیبت تفسیر می‌کند. در واکنش به این مکتب، مکتب عقلانی در تفسیر به وجود آمد. محمّد عبده و شاگردانش پیشتازان این مکتب هستند و می‌کوشند تا جایی که ممکن است آیات قرآن و شگفتی‌هایش را به شکل منطقی و عقلانی تفسیر کنند.

(164)مکتبی که بر غیب تکیه دارد، مطالب شگفت‌انگیزی دربارۀ واقعۀ فیل نقل می‌کنند. مفسرانِ این مکتب می‌گویند پرندگانی بودند که سرشان چون سر شیر بود و خرطومی مانند فیل داشتند. در دستان هر کدام از آنها سه سنگ بود که آنان را به سمت سپاه ابرهه پرتاب می‌کردند. تنها یکی از سپاهیان زنده ماند. پرنده‌ای او را دنبال کرد تا آن سرباز به پادشاه رسید و ماجرا را تعریف کرد، سپس آن را نیز با سنگ زد و مُرد؛ یا اینکه بدن این مرد پاره‌پاره شد و یا اینکه سنگ بر سر هر کسی که می‌خورد از پشتش خارج می‌شد. محمّد عبده می‌کوشد تا این واقعه را علمی تفسیر کند. او می‌گوید پرنده چیزی است که پرواز می‌کند. گاهی پرنده مانند پرنده‌هایی است که شناخته شده‌اند و گاهی نیز مانند موجودات و میکروب‌هایی است که در آسمان معلق است. شاید در این حادثه نوعی وبا ظاهر شده و سپاهیان را از پای درآورده و بدن آنان را پاره‌پاره کرده است. معروف است که آبله می‌آید و می‌رود. اینان به روایاتی استناد می‌کنند که می‌گویند برای نخستین بار در عام‌الفیل آبله در شبه‌جزیره دیده شد. سپاهیان نیز گرفتار این بیماری شدند و در بدن خود تغییر رنگ و دمل دیدند. سپس، در اثر این آبله می‌مردند. این نظر محمّد عبده است.

(165)بنابر آنچه در آغاز سخنم گفتم مفهوم واژۀ پرنده برای عرب‌ها روشن

103