شما در حال مشاهده نسخه آرشیو می باشید.

سورۀ ماعون

<
>

(153)«أَرَأَیتَ الَّذِی یکَذِّبُ بِالدّینِ فَذلِکَ الَّذِی یَدُعُّ الیتِیمَ وَ لا یحُضُّ عَلی طَعامِ المِسکِینِ، فَوَیلٌ لِلمُصلِّینَ الَّذِینَ هُم عَن صَلاتِهِم ساهُونَ وَ الَّذِینَ هُم یُراؤُونَ وَ یَمنَعُونَ الماعُونَ» گمان می‌کنم که عبارت بعدی این سوره هم تأکید همان معنای اول است، اما به شکلی دیگر. نخست به صورت اجمالی مسئولیت‌های اجتماعی را بیان می‌کند: «أَرَأَیتَ الَّذِی یُکَذِّبُ بِالدّینِ فَذلِکَ الَّذِی یَدُعُّ الیتِیمَ» اما عبارت بعدی صورت تفصیلی مشکل و حل آن و بیان آموزۀ مورد نظر است. می‌گوید: آیا نماز ستونِ دین نیست؟ آیا نماز از فحشا و منکر بازنمی‌دارد؟ آیا اگر نماز پذیرفته شد، دیگر اعمال هم پذیرفته نمی‌شوند؟ آیا نماز مهم‌ترین واجب در اسلام نیست؟ این مسئله روشن است. با این همه «فَوَیلٌ لِلمُصلِّینَ» کدام نمازگزاران؟ «الَّذِینَ هُم عَن صَلاتِهِم ساهُونَ وَ الَّذِینَ هُم یُراؤُونَ وَ یَمنَعُونَ الماعُونَ» سه شرط و سه سبب و سه مانع منجر می‌شود که خداوند بگوید: «فَوَیلٌ لِلمُصلِّینَ» نخست: «الَّذِینَ هُم عَن صَلاتِهِم ساهُونَ» «ساهی» از سهو گرفته شده است و معنای سهو روشن است. گاهی می‌گوییم: «اَلَّذِینَ فِی صَلاتِهِم ساهُونَ». این سخن بدین‌معناست که من نماز می‌گزارم اما رکعت و یا بخش و سطری از نماز را فراموش می‌کنم. گاهی گفته می‌شود: «أَنا أَسهُو عَن صَلاتِی» معنای عبارت این است که من نمازم را فراموش کردم. اما معنای آیه نه این است و نه آن، زیرا در آیه می‌گوید: «فَوَیلٌ لِلمُصلِّینَ» یعنی فرض شده است که نماز به جای می‌آورد. پس معنای «الَّذِینَ هُم عَن صَلاتِهِم ساهُونَ» چیست؟ فرض بر این است که شخص نمازش را خوانده است، پس چگونه در آن سهو کرده است؟ به روشنی منظور کسی است که به روح نماز، به جوهرۀ نماز، به نیت نماز، به شروط صحت نماز و به نقص در نماز اهمیتی نمی‌دهد. یعنی کسی که به نماز احترام نمی‌گذارد و از آن غفلت می‌کند، کسی که در نماز سهل‌انگاری می‌کند،

93